Wanneer moet je sorry zeggen, en wanneer niet?

Harrie van Rooij | Verschijningsdatum 22-06-2015

Op 23 april 2015 hield president Obama een toespraak waarin hij excuses aanbood aan de nabestaanden van twee slachtoffers van een aanval met een drone in Pakistan. De korte toespraak omvatte alles wat van een excuus in zulke dramatische omstandigheden mag worden verwacht. Obama verklaarde dat hij zich de pijn die de familie voelde niet voor kon stellen, dat niets wat hij hier ging zeggen de pijn kon verminderen, dat hij de volle verantwoordelijkheid nam voor deze aanval en ten slotte dat de nabestaanden konden rekenen op een schadevergoeding. Publieke excuses zijn van tijd tot tijd onderwerp van maatschappelijk debat. ‘Sorry’ is al lang niet meer het moeilijkste woord. Politici en bedrijven maken er waar nodig strategisch gebruik van. Het woord sorry-democratie staat niet voor niets al sinds 2005 in de Dikke Van Dale. Toch blijft het bestuurlijke sorry soms lang uit. Op de dag van Obama’s toespraak bood ook de NAM, na jarenlang dralen, excuses aan voor het de gevolgen van de gaswinning in Groningen. Bankiers bieden onder druk van de samenleving een soort halve excuses aan voor hun beloningsbeleid. ‘We hadden meer oog moeten hebben voor gevoelens in de samenleving.’ Excuses hebben een lange geschiedenis in onze culturele traditie. Spijt en berouw zijn gevoelens waarover je leert tijdens je opvoeding. Zelfs in de rechtbank krijg je strafvermindering als je de rechter ervan overtuigt dat je oprecht spijt hebt. Een excuus is een voorbeeld van wat in de taalkunde een performatief wordt genoemd. Je zegt iets, maar je doet ook vooral iets. Na het uitspreken van het excuus is de wereld niet meer hetzelfde. Er is een gebaar gemaakt; iemand heeft recht gedaan aan gevoelens en verantwoordelijkheid genomen. Nu kunnen we verder. De toespraak van Obama bevat de belangrijkste ingrediënten die horen bij een effectieve verontschuldiging. Met een beetje goede wil horen we oprechtheid, schuldbesef, empathie, zuivere intenties en de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen. Een excuus volgens het boekje.

Gerelateerde artikelen



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag